تاریخچه گیوه بافی

گیوه‌بافی یا گیوه‌دوزی از قدیمی‌ترین صنایع دستی سرزمین ایران است و طبق سندهای تاریخی بدست آمده پیشینهٔ این صنعت به حدود ۱۰۰۰ سال پیش باز می‌گردد.

گیوه یکی از قدیمی ترین صنایع دستی مناطق کردنشین میباشد.گفته میشود خاستگاه گیوه شهر نودشه از توابع استان کرمانشاه بوده و از آن منطقه به سایر نقاط گسترش یافته.امروزه میتوان گفت استفاده از گیوه منسوخ شده و فقط در مناطق کردنشین و لباس های کردی کاربرد دارد.هم‌اکنون در حدود دویست خانوار در مناطق اورامانات به شغل گیوه بافی مشغول هستند. البلخی تاریخ‌نویس، در سال ۱۱۰۵ میلادی می‌گوید که غندیجان (جمیلهٔ امروز) در فارس در صنعت گیوه بافی مشهور بوده‌است. در سال ۱۳۴۰ میلادی نیز مستوفی جغرافی نگار، پس از بازدید از آن منطقه می‌نویسد که پیشهٔ گیوه بافی در آنجا در اوج تکامل بوده‌است.

پای‌افزار گیوه، با توجه به آب و هوای معتدل ایران خنک، سبک و قابل شستشو طراحی شده‌است و به دلیل داشتن تمامی این ویژگی‌ها در میان روستاییان و کشاورزان، از گذشته تا امروز مورد استفاده قرار گرفته‌است.

مراحل ساخت و تولید گیوه در ۴ مرحلهٔ چرم‌سازی، رویه‌بافی، تخت‌کشی و گیوه‌دوزی خلاصه می‌شود

چرم‌سازی

ابتدا پوست گاو را که از بدنش جدا شده و کاملاً تمیز شده‌است، به درون حوض آبی می‌اندازند و به مدت یک هفته نگه می‌دارند تا خیس بخورد؛ سپس آن را وارد حوض دیگری از محلول آب و آهک می‌اندازند و هر ۳ – ۴ روز پوست را زیر و رو می‌کنند تا محلول به همه جای آن برسد. پس از گذشت یک ماه که پوست در آب و آهک ماند آن را خارج می‌کنند و ۲ روز در محلول آب، زاج و نمک نگه می‌دارند؛ پس از آنکه خشک شد آن را با پیه و چربی‌های داغ‌شده چرب می‌کنند و ۲ تا ۳ روز نیز در برابر نور آفتاب قرار می‌دهند تا چربی لازم جذب آن شود. از این چرم برای کمری، نقاب و پاشنهٔ گیوه و… استفاده می‌شود. یادآوری می‌شود که گیوه‌بافان پیش از استفاده از چرم، آن را برای ۲ ساعت می‌خیسانند و پس از آن، بکار می‌گیرند.

رویه‌بافی
ویرایش
برای رویه‌بافی اول باید ته اندازی کرد. تعداد دانه‌های ته‌اندازی به‌طور تجربی با مساوی قرار دادن اندازهٔ پهنای دورتادور ۲ انگشت اشاره و وسط در کنار هم با مقدار دانهٔ بافته شده بوده‌است. همین طور که به رج بعدی می‌رسد؛ ابتدا ۳ دانه در رج اول بعد ۴ دانه در رج دوم و همین طور رو به بالا اضافه می‌شود تا اینکه به رج ۶۰ برسیم اکنون بافت سینهٔ رویه تمام شده‌است و حال باید پاش�